Pop en Religie (3)
'Give me a Leonard Cohen afterworld/ So I can sigh eternally,' zong Kurt Cobain in Pennyroyal Tea van het Nirvana-album In Utero.
'Het spijt mij dat ik de jonge man nooit heb gesproken,' aldus Cohen in een reactie op de dood van Cobain, 'Ik zie op het Zen-centrum veel mensen die aan de drugs zijn geweest en een uitweg hebben weten te vinden. Er zijn altijd alternatieven en ik had hem wellicht de ogen kunnen openen, of misschien ook niet.'
De Canadese dichter-zanger Leonard Cohen is een man van Bijbelse allure, een profeet. Kort na 11 September 2001 verschenen op Internet allerlei speculaties en theorieën. In een ervan werd gesteld dat Leonard Cohen de ramp in New York City had voorspeld en wel in de tekst van zijn liedje First We Take Manhattan, en met name in de volgende regels:
'I'm guided by a signal in the heavens
I'm guided by this birthmark on my skin
I'm guided by the beauty of our weapons
First we take Manhattan, then we take Berlin'
Vergezocht? Misschien, maar dat Cohen de toekomst weinig zonnig inzag maakte hij in 1992 al eens duidelijk met de titelsong van het gelijknamige album The Future, door de zanger zelf getypeerd als 'een apocalyptisch dansnummer.'
'Give me crack and anal sex
Take the only tree that's left
and stuff it up the hole
in your culture
Give me back the Berlin wall
give me Stalin and St Paul
I've seen the future, brother: it is murder.'
'Niet een beetje al te somber, Leonard?' vroeg ik hem destijds. In zijn antwoord was hij erg duidelijk: 'Wij zouden blij moeten zijn met dat kleine gat in de ozonlaag, blij met crack en Aids, de sociale onrust en de andere plagen, die ons nu teisteren, want wat er gaat komen is een nachtmerrie, veroorzaakt door het menselijke vermogen om te moorden.'
En op mijn vraag of dat kwam omdat wij minder godsdienstig zijn dan vroeger, reageerde hij: 'Ik weet niet hoe het vroeger was, want toen was ik er niet bij, maar ik weet wel dat de godsdienst zelf altijd een goede motivatie was voor het aanrichten van bloedbaden. Ik denk dat de godsdienst bezig is aan een comeback en dat de mensen daarom weer meer bereid zijn elkaar te lijf te gaan. De centraliteit is nu moeilijk te verdedigen, waardoor extreme vormen van expressie een zekere bekoring krijgen. [...] Er is geen innerlijke orde meer en dus kan er ook geen uiterlijke orde zijn.'
Ik vroeg Cohen destijds (in 1992!) ook of hij op korte termijn een oplossing zag. Nee, die zag hij niet. 'Als wij onze problemen niet kunnen oplossen dan kan dat komen door: 1. Onze problemen zijn niet op te lossen in dit ondermaanse, immers de centrale mythe van onze cultuur is de verbanning uit de Hof van Eden en wij worden niet geacht onze problemen te kunnen oplossen. Of, 2. Wij missen de energie om de problemen aan te pakken, omdat wij te moe zijn. Ons immuunsysteem is ingestort.'
Laat Kurt Cobain maar zuchten... in alle eeuwigheid. Amen.